Protospiel South

Personal Information

I am a...

publisher

Personal Statement

Triệu chứng suy tuyến thượng thận tại Đắk Lắk: Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách điều trị
Suy tuyến thượng thận là tình trạng tuyến thượng thận không sản xuất đủ hormone, đặc biệt là cortisol và trong một số trường hợp là aldosterone. Bệnh có thể diễn tiến âm thầm với các biểu hiện như mệt mỏi, sụt cân, chán ăn, huyết áp thấp, chóng mặt hoặc sạm da. Nếu không được phát hiện và điều trị, bệnh có thể dẫn đến cơn suy thượng thận cấp, gây tụt huyết áp, rối loạn điện giải, sốc và đe dọa tính mạng.
>> Xem thêm: Bệnh Viện Thiện Hạnh

1. Suy tuyến thượng thận là gì?
Tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nằm phía trên hai quả thận. Vỏ tuyến sản xuất cortisol, aldosterone và một số hormone sinh dục; tủy tuyến sản xuất adrenaline và noradrenaline.
Cortisol giúp duy trì huyết áp, đường huyết, chuyển hóa và khả năng đáp ứng của cơ thể trước nhiễm trùng, chấn thương, phẫu thuật hoặc stress.
Aldosterone giúp thận giữ natri và nước, đồng thời thải kali, qua đó duy trì huyết áp, thể tích máu và cân bằng điện giải.
Khi thiếu cortisol, người bệnh có thể mệt mỏi, yếu sức, hạ đường huyết và khó đáp ứng với stress. Khi thiếu thêm aldosterone, cơ thể dễ mất muối, mất nước, hạ huyết áp và rối loạn kali máu.
2. Các loại suy tuyến thượng thận
Suy thượng thận nguyên phát
Xảy ra khi tuyến thượng thận bị tổn thương trực tiếp, làm giảm sản xuất cortisol và có thể cả aldosterone. Nguyên nhân gồm:
Bệnh Addison do tự miễn.

Lao hoặc nhiễm trùng tuyến thượng thận.

Xuất huyết tuyến thượng thận.

Ung thư hoặc di căn.

Phẫu thuật cắt tuyến thượng thận.

Một số bệnh lý di truyền hoặc tổn thương do thuốc, độc chất.

Suy thượng thận thứ phát
Xảy ra khi tuyến yên hoặc vùng hạ đồi không cung cấp đủ tín hiệu kích thích tuyến thượng thận, đặc biệt là ACTH. Nguyên nhân có thể liên quan đến u tuyến yên, phẫu thuật hoặc xạ trị vùng não – tuyến yên, chấn thương sọ não và một số bệnh lý viêm, thâm nhiễm.
Suy thượng thận thứ phát thường gây thiếu cortisol nhưng không nhất thiết gây thiếu aldosterone rõ rệt.
Suy thượng thận do corticosteroid
Đây là nguyên nhân cần đặc biệt lưu ý. Sử dụng prednisone, prednisolone, methylprednisolone, dexamethasone hoặc các corticosteroid khác trong thời gian dài có thể ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận.
Không được tự ý ngừng corticosteroid đột ngột, vì cơ thể có thể chưa phục hồi khả năng sản xuất cortisol và có nguy cơ suy thượng thận cấp.
3. Triệu chứng suy tuyến thượng thận thường gặp
Bệnh thường tiến triển từ từ và các triệu chứng dễ nhầm với nhiều bệnh lý khác.
Mệt mỏi và yếu cơ
Người bệnh có thể mệt kéo dài dù đã nghỉ ngơi, giảm khả năng làm việc, dễ kiệt sức khi vận động, khó tập trung hoặc cảm thấy yếu toàn thân. Một số trường hợp khó leo cầu thang, đi bộ hoặc đứng lên từ ghế.
Sụt cân, chán ăn và triệu chứng tiêu hóa
Sụt cân không chủ ý có thể đi kèm chán ăn, buồn nôn, nôn, đau bụng, đầy bụng, tiêu chảy hoặc táo bón. Một số người có cảm giác thèm ăn mặn.
Sụt cân kèm mệt mỏi, huyết áp thấp hoặc sạm da là dấu hiệu nên được đánh giá về nội tiết.
Huyết áp thấp và chóng mặt
Người bệnh có thể bị hạ huyết áp, chóng mặt hoặc hoa mắt khi đứng lên, tối sầm mặt, cảm giác sắp ngất hoặc ngất. Trong suy thượng thận nguyên phát, thiếu aldosterone làm mất natri và nước, giảm thể tích tuần hoàn và gây hạ huyết áp.
Sạm da
Sạm da hoặc tăng sắc tố thường gợi ý suy thượng thận nguyên phát, đặc biệt trong bệnh Addison. Da có thể sẫm màu hơn ở nếp gấp, khớp ngón tay, khuỷu tay, đầu gối, sẹo cũ, môi và niêm mạc miệng.
Sạm da thường không rõ trong suy thượng thận thứ phát.
Hạ đường huyết
Thiếu cortisol làm giảm khả năng duy trì đường huyết, nhất là khi nhịn đói, nhiễm trùng, nôn ói hoặc vận động gắng sức. Biểu hiện có thể gồm run tay, vã mồ hôi, đói, tim đập nhanh, hoa mắt, lú lẫn; trường hợp nặng có thể co giật hoặc mất ý thức.
Rối loạn kinh nguyệt và thay đổi tâm trạng
Một số người có thể bị rối loạn kinh nguyệt, mất kinh, giảm ham muốn hoặc giảm lông nách, lông mu. Ngoài ra có thể xuất hiện buồn bã, lo âu, khó ngủ, giảm trí nhớ hoặc khả năng tập trung.
Các triệu chứng trên không đặc hiệu và cần được phân biệt với bệnh tuyến giáp, thiếu máu, bệnh lý tuyến yên, buồng trứng, tinh hoàn và nhiều nguyên nhân khác.
>> Xem thêm: Bệnh Viện Thiện Hạnh Buôn Ma Thuột

4. Dấu hiệu cơn suy thượng thận cấp
Cơn suy thượng thận cấp là tình trạng cấp cứu y khoa, có thể xảy ra khi người bệnh nhiễm trùng, sốt, nôn ói, tiêu chảy, mất nước, chấn thương, phẫu thuật, quên thuốc hoặc ngừng corticosteroid đột ngột.
Dấu hiệu cảnh báo gồm:
Đau bụng dữ dội, có thể lan ra lưng hoặc vùng hông.

Nôn ói liên tục hoặc tiêu chảy nhiều.

Tụt huyết áp, chóng mặt dữ dội hoặc ngất.

Yếu sức nghiêm trọng.

Mất nước.

Lú lẫn, lơ mơ.

Sốt hoặc rét run.

Tim đập nhanh, da lạnh, vã mồ hôi.

Hạ đường huyết.

Co giật hoặc hôn mê.

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, cần gọi 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu gần nhất ngay lập tức. Không nên chờ người bệnh tự hồi phục, tự truyền dịch tại nhà hoặc áp dụng thuốc dân gian.
5. Nguyên nhân gây suy tuyến thượng thận
Nguyên nhân thường gặp gồm bệnh Addison do tự miễn, lao và các nhiễm trùng khác, xuất huyết tuyến thượng thận, khối u hoặc ung thư di căn, phẫu thuật tuyến thượng thận và bệnh lý tuyến yên.
Đặc biệt, sử dụng corticosteroid kéo dài rồi ngừng thuốc đột ngột có thể làm suy giảm khả năng sản xuất cortisol của cơ thể.
Suy tuyến thượng thận cũng có thể đi kèm một số bệnh tự miễn khác như viêm tuyến giáp tự miễn, đái tháo đường type 1 hoặc suy tuyến cận giáp.
6. Chẩn đoán suy tuyến thượng thận
Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng, tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và khám lâm sàng. Các xét nghiệm có thể bao gồm:
Cortisol buổi sáng: đánh giá nồng độ cortisol tại thời điểm thích hợp.

ACTH: giúp phân biệt suy thượng thận nguyên phát và thứ phát.

Nghiệm pháp kích thích ACTH: đánh giá khả năng đáp ứng của tuyến thượng thận.

Điện giải đồ: kiểm tra natri, kali và tình trạng mất nước.

Đường huyết và chức năng thận.

Renin và aldosterone: đặc biệt khi nghi ngờ thiếu aldosterone.

CT tuyến thượng thận hoặc MRI tuyến yên tùy nguyên nhân nghi ngờ.

Xét nghiệm tìm bệnh tự miễn, lao hoặc nhiễm trùng khi cần.

Không nên tự mua xét nghiệm hormone rồi tự kết luận bệnh vì kết quả có thể thay đổi theo thời điểm lấy mẫu, thuốc đang sử dụng, stress và tình trạng bệnh cấp tính.
7. Điều trị suy tuyến thượng thận
Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ thiếu hormone.
Hormone thay thế
Bác sĩ có thể chỉ định hydrocortisone, prednisolone hoặc corticosteroid phù hợp. Người bị thiếu aldosterone có thể cần fludrocortisone.
Người bệnh cần:
Dùng thuốc đúng liều và đúng giờ.

Không tự ý ngừng thuốc.

Không tự tăng hoặc giảm liều kéo dài.

Tái khám định kỳ.

Mang theo thông tin bệnh và thuốc khi đi xa hoặc nhập viện.

Điều trị nguyên nhân
Tùy trường hợp, người bệnh có thể cần điều trị lao hoặc nhiễm trùng, bệnh tự miễn, bệnh tuyến yên hoặc tổn thương tuyến thượng thận.
Điều trị cơn suy thượng thận cấp
Tại bệnh viện, người bệnh thường cần corticosteroid đường tĩnh mạch hoặc tiêm, truyền dịch, điều chỉnh đường huyết và điện giải, theo dõi huyết áp, tim mạch, chức năng thận và điều trị nguyên nhân khởi phát.
8. Chăm sóc và phòng ngừa biến chứng
Người bệnh cần tuân thủ điều trị và đặc biệt không tự ngừng corticosteroid. Bác sĩ nên hướng dẫn trước cách xử trí khi bị sốt, nhiễm trùng, nôn ói, tiêu chảy, chấn thương hoặc chuẩn bị phẫu thuật.
Nếu nôn liên tục khiến người bệnh không thể giữ thuốc uống, cần liên hệ cơ sở y tế ngay.
Nên mang theo thẻ cảnh báo suy tuyến thượng thận, danh sách thuốc và thông tin về liều hormone đang sử dụng để nhân viên y tế có thể xử trí nhanh trong trường hợp cấp cứu.
Người bệnh nên ăn đủ năng lượng, uống đủ nước theo hướng dẫn, tránh nhịn đói kéo dài và không sử dụng thực phẩm chức năng hoặc thuốc nam thay thế hormone.
9. Khi nào nên đi khám tại Đắk Lắk?
Bạn nên đi khám nếu có mệt mỏi kéo dài, sụt cân không chủ ý, chán ăn, buồn nôn, đau bụng tái diễn, chóng mặt khi đứng lên, huyết áp thấp, thèm ăn mặn, sạm da, yếu cơ hoặc rối loạn kinh nguyệt.
Đặc biệt cần được đánh giá nếu bạn có tiền sử bệnh tự miễn, lao, bệnh tuyến yên hoặc đang hay đã sử dụng corticosteroid kéo dài.
Nếu có đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, tụt huyết áp, ngất, lú lẫn, mất nước nặng, co giật hoặc hôn mê, cần đến khoa cấp cứu ngay và không chờ lịch khám thông thường.
10. Khám suy tuyến thượng thận tại Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital
Người dân tại Đắk Lắk có triệu chứng nghi ngờ suy tuyến thượng thận có thể đến Bệnh viện đa khoa Thiên Hạnh hospital để được thăm khám, đánh giá và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định.
Thông tin liên hệ tham khảo:
Địa chỉ: 17 Nguyễn Chí Thanh, phường Tân An, tỉnh Đắk Lắk.

Điện thoại: 0262 3 950 606.

Cấp cứu: Tiếp nhận cấp cứu 24/24.

Khi đến bệnh viện, người bệnh nên thông báo rõ các triệu chứng, thời điểm khởi phát, tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng, đặc biệt là prednisone, prednisolone, methylprednisolone, dexamethasone hoặc các corticosteroid khác. Nếu nghi ngờ cơn suy thượng thận cấp, cần đến khu vực cấp cứu ngay.
>> Xem thêm: BVDK Thiện Hạnh

Những hiểu lầm thường gặp
Mệt mỏi có phải chắc chắn là suy tuyến thượng thận? Không. Mệt mỏi có thể do thiếu máu, bệnh tuyến giáp, nhiễm trùng, rối loạn giấc ngủ và nhiều nguyên nhân khác.
Da sạm có phải luôn do suy tuyến thượng thận? Không. Da sạm có thể do ánh nắng, thuốc, thay đổi nội tiết hoặc các bệnh lý khác. Sạm da đi kèm huyết áp thấp, sụt cân, thèm muối và mệt mỏi mới làm tăng nghi ngờ.
Có thể tự mua corticoid để điều trị không? Không. Corticosteroid cần được sử dụng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
Có nên ngừng thuốc khi cảm thấy khỏe hơn? Không. Tự ý ngừng thuốc, đặc biệt sau khi sử dụng corticosteroid kéo dài, có thể gây thiếu cortisol cấp.
Thuốc nam hoặc bấm huyệt có thay thế được hormone không? Không. Những phương pháp này không thay thế được hormone bị thiếu và không được dùng thay cho điều trị y khoa.
Kết luận
Suy tuyến thượng thận có thể biểu hiện bằng mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, sụt cân, chán ăn, buồn nôn, đau bụng, huyết áp thấp, chóng mặt, thèm ăn mặn, hạ đường huyết và sạm da. Tuy nhiên, các triệu chứng này không đặc hiệu và cần được đánh giá bằng khám lâm sàng cùng các xét nghiệm hormone, điện giải và chẩn đoán hình ảnh khi cần.
Người bệnh không nên tự dùng hormone, tự ngừng corticosteroid hoặc áp dụng phương pháp dân gian thay cho điều trị y khoa.
Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, tụt huyết áp, ngất, lú lẫn, mất nước, co giật hoặc hôn mê, cần gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất ngay lập tức.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

History

Member for

54 min 5 sec